Châu Âu tìm lời giải cho điện thoại vệ tinh

Theo báo Le Monde ngày 16/9, các tập đoàn viễn thông lớn của châu Âu đang tính chuyện liên kết để phát triển dịch vụ cho phép điện thoại di động kết nối trực tiếp với vệ tinh. Mục tiêu không chỉ là đưa sóng điện thoại tới những nơi mạng mặt đất chưa phủ tới, mà còn giúp châu Âu giảm phụ thuộc vào các dịch vụ nước ngoài như Starlink.

Mục tiêu không chỉ là đưa sóng điện thoại tới những nơi mạng mặt đất chưa phủ tới, mà còn giúp châu Âu giảm phụ thuộc vào các dịch vụ nước ngoài như Starlink.

Công nghệ này được gọi là “direct-to-device” (D2D), tức kết nối trực tiếp thiết bị với vệ tinh. Thay vì phải thông qua các trạm phát sóng trên mặt đất, điện thoại thông minh có thể liên lạc trực tiếp với vệ tinh hoạt động như những trạm phát sóng trên không gian. Hiện D2D chưa thực sự phù hợp với các thành phố đông đúc và tín hiệu còn yếu bên trong các tòa nhà. Tuy nhiên, công nghệ này đặc biệt hữu ích ở những vùng hẻo lánh chưa có mạng di động, hoặc khi hệ thống viễn thông trên mặt đất bị gián đoạn do bão, cháy rừng và các thảm họa khác.

Trong lĩnh vực này, châu Âu đang chậm chân so với Mỹ. Starlink của tỷ phú Elon Musk đã có khoảng 10 triệu người sử dụng trên toàn thế giới, trong khi Amazon Leo cũng đang triển khai mạng vệ tinh của mình. Eutelsat, nhà khai thác vệ tinh lớn của châu Âu, hiện chưa cung cấp dịch vụ D2D nhưng cho biết đang nghiên cứu một số phương án.

Các tập đoàn viễn thông lớn của châu Âu cũng bắt đầu vào cuộc. Orange của Pháp, Deutsche Telekom của Đức, Telefonica của Tây Ban Nha và Vodafone của Anh đang xem xét khả năng thành lập một liên minh để cung cấp dịch vụ D2D. Tại một hội nghị ở Paris ngày 16/9, ông Jesus Millon Millan, phụ trách các liên minh chiến lược của Telefonica, xác nhận các bên đang nghiên cứu kế hoạch và có thể đưa ra quyết định trong những tuần hoặc tháng tới.

Nếu được thành lập, liên minh này có thể tham gia giành quyền sử dụng băng tần 2 GHz mà Liên minh châu Âu (EU) dự kiến dành cho dịch vụ kết nối trực tiếp điện thoại với vệ tinh.

Kế hoạch nhận được sự ủng hộ của Pháp và EU, trong bối cảnh châu Âu muốn có dịch vụ của riêng mình thay vì phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài. Việc Starlink trở thành một phương tiện liên lạc quan trọng đối với Ukraine trong cuộc xung đột với Nga càng khiến vấn đề này được chú ý. Tại Hội nghị Thượng đỉnh Quốc tế về Không gian ở Paris ngày 10/9, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã kêu gọi các doanh nghiệp viễn thông nhanh chóng thành lập một “liên minh D2D châu Âu”.

Ủy ban châu Âu (EC) cũng đang tìm cách tạo thuận lợi cho các hệ thống vệ tinh của châu Âu. Theo đề xuất công bố ngày 27/5, 1/3 băng tần 2 GHz sẽ được dành cho những nhu cầu thiết yếu của châu Âu, trong đó có thông tin liên lạc an toàn của lực lượng vũ trang. Phần này sẽ được kết nối với IRIS², hệ thống vệ tinh liên lạc tự chủ của EU dự kiến bắt đầu triển khai từ năm 2029.

1/3 băng tần khác sẽ dành cho các doanh nghiệp châu Âu cung cấp dịch vụ thương mại. Như vậy, các nhà khai thác ngoài châu Âu như Starlink và Amazon Leo chỉ có thể cạnh tranh đối với 1/3 còn lại.

Theo Phó Chủ tịch EC Henna Virkkunen, cách phân bổ này nhằm tăng khả năng tự chủ chiến lược của châu Âu. Tổng Giám đốc Orange Wholesale Michaël Trabbia cũng hy vọng châu Âu có thể có một hệ thống vệ tinh riêng đi vào hoạt động từ năm 2029, khi các tần số mới được đưa vào sử dụng.

Theo ông, điều quan trọng là không để thị trường phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất, nhất là khi nhà cung cấp đó nằm ngoài châu Âu và chịu sự điều chỉnh của luật pháp Mỹ.

Tuy nhiên, kế hoạch của EU đã vấp phải phản ứng mạnh từ phía Mỹ. Starlink phản đối việc các doanh nghiệp ngoài châu Âu bị hạn chế khả năng tiếp cận băng tần. Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) Brendan Carr cũng cảnh báo có thể áp dụng nguyên tắc “có đi có lại” đối với các nhà khai thác vệ tinh châu Âu đang kinh doanh tại Mỹ.

Đây chính là một trong những khó khăn lớn đối với tham vọng của châu Âu. Xây dựng một mạng vệ tinh thương mại cần khoản đầu tư lên tới hàng tỷ euro, trong khi thị trường châu Âu không đủ lớn để dễ dàng thu hồi vốn. Tổng Giám đốc Orange Christel Heydemann từng lưu ý rằng một mạng vệ tinh quỹ đạo thấp chỉ có thể hoạt động hiệu quả về kinh tế nếu tiếp cận được thị trường toàn cầu.

Châu Âu vì thế đang tìm cách vừa xây dựng năng lực riêng để giảm phụ thuộc vào các dịch vụ nước ngoài, vừa tạo ra một hệ thống đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Thành công của kế hoạch này sẽ là một bước quan trọng trong nỗ lực tăng cường tự chủ của châu Âu trong hai lĩnh vực chiến lược là không gian và viễn thông.

FAQ Những Câu Hỏi Thường Gặp

1. Công nghệ Direct-to-Device (D2D) là gì?

Direct-to-Device (D2D) là công nghệ cho phép điện thoại hoặc thiết bị di động kết nối trực tiếp với vệ tinh mà không cần thông qua trạm phát sóng di động trên mặt đất. Vệ tinh có thể hoạt động tương tự một trạm phát sóng ở trên không gian để truyền tín hiệu đến thiết bị.

2. D2D có thể được sử dụng ở những khu vực nào?

D2D đặc biệt hữu ích tại những khu vực hẻo lánh, vùng núi, biển hoặc những nơi mạng di động mặt đất chưa phủ tới. Công nghệ này cũng có thể hỗ trợ liên lạc khi cơ sở hạ tầng viễn thông bị gián đoạn do bão, cháy rừng hoặc các thảm họa khác.

3. Điện thoại kết nối trực tiếp với vệ tinh có thay thế hoàn toàn mạng di động mặt đất không?

Hiện chưa. D2D vẫn có những hạn chế về cường độ tín hiệu và khả năng hoạt động trong các tòa nhà. Công nghệ này được xem là phương án bổ sung cho mạng di động mặt đất, đặc biệt tại những khu vực khó triển khai hạ tầng hoặc trong tình huống khẩn cấp.

4. Vì sao châu Âu muốn phát triển liên minh D2D riêng?

Một trong những mục tiêu được đề cập là giảm sự phụ thuộc vào các dịch vụ vệ tinh do doanh nghiệp ngoài châu Âu cung cấp, đồng thời xây dựng năng lực riêng trong lĩnh vực không gian và viễn thông.

5. Những tập đoàn viễn thông nào của châu Âu đang xem xét hợp tác về D2D?

Các doanh nghiệp được đề cập gồm Orange của Pháp, Deutsche Telekom của Đức, Telefonica của Tây Ban Nha và Vodafone của Anh. Các bên đang nghiên cứu khả năng thành lập một liên minh để cung cấp dịch vụ kết nối trực tiếp điện thoại với vệ tinh.

6. Starlink có vai trò gì trong cuộc cạnh tranh D2D?

Starlink là một trong những hệ thống vệ tinh lớn đang phát triển các dịch vụ kết nối và có lượng người sử dụng lớn trên toàn cầu. Sự phát triển của Starlink cũng là một trong những yếu tố khiến châu Âu quan tâm hơn đến việc xây dựng năng lực vệ tinh và D2D của riêng mình.

7. Amazon Leo là gì?

Amazon Leo là mạng vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) do Amazon phát triển nhằm cung cấp dịch vụ kết nối từ không gian. Đây cũng là một trong những hệ thống vệ tinh mà các doanh nghiệp châu Âu phải tính đến khi xây dựng chiến lược cạnh tranh trong lĩnh vực kết nối vệ tinh.

8. Châu Âu dự kiến sử dụng băng tần 2 GHz như thế nào cho D2D?

Theo kế hoạch được đề cập, băng tần 2 GHz dự kiến được phân bổ thành các phần phục vụ những mục tiêu khác nhau. Một phần dành cho các nhu cầu thiết yếu của châu Âu, một phần dành cho doanh nghiệp châu Âu cung cấp dịch vụ thương mại và phần còn lại có thể dành cho cạnh tranh rộng hơn trên thị trường.

9. IRIS² có liên quan gì đến kế hoạch vệ tinh của châu Âu?

IRIS² là hệ thống vệ tinh liên lạc tự chủ của Liên minh châu Âu. Theo kế hoạch được nêu, hệ thống này dự kiến bắt đầu triển khai từ năm 2029 và có vai trò trong việc tăng cường năng lực liên lạc an toàn và khả năng tự chủ về hạ tầng vệ tinh của châu Âu.

10. Vì sao Mỹ phản ứng với kế hoạch phân bổ băng tần của EU?

Theo nội dung bài viết, Starlink phản đối việc các doanh nghiệp ngoài châu Âu bị hạn chế khả năng tiếp cận một phần băng tần. Chủ tịch FCC Brendan Carr cũng cảnh báo khả năng áp dụng nguyên tắc “có đi có lại” đối với các nhà khai thác vệ tinh châu Âu đang hoạt động tại Mỹ.

11. Thách thức lớn nhất đối với việc xây dựng mạng vệ tinh riêng của châu Âu là gì?

Một trong những thách thức lớn là chi phí đầu tư rất cao. Việc xây dựng và vận hành mạng vệ tinh quỹ đạo thấp có thể cần khoản đầu tư lên tới hàng tỷ euro. Bên cạnh đó, thị trường châu Âu có quy mô hạn chế nên việc thu hồi vốn sẽ khó khăn nếu hệ thống không thể tiếp cận thị trường quốc tế.

12. Vì sao thị trường toàn cầu quan trọng đối với mạng vệ tinh châu Âu?

Theo nhận định được dẫn trong bài, một mạng vệ tinh quỹ đạo thấp cần có quy mô khách hàng đủ lớn để đạt hiệu quả kinh tế. Vì vậy, khả năng cung cấp dịch vụ ra thị trường toàn cầu có thể là yếu tố quan trọng đối với tính khả thi thương mại của một hệ thống vệ tinh châu Âu.

13. Khi nào châu Âu có thể đưa hệ thống D2D hoặc vệ tinh mới vào hoạt động?

Theo kế hoạch được đề cập, châu Âu hướng tới thời điểm năm 2029 để các tần số mới được đưa vào sử dụng và IRIS² bắt đầu triển khai. Tuy nhiên, việc hình thành liên minh D2D, lựa chọn mô hình đầu tư và triển khai dịch vụ vẫn cần thêm các quyết định và bước chuẩn bị.

14. Việc phát triển D2D có ý nghĩa gì đối với ngành viễn thông?

D2D có thể mở rộng phạm vi phủ sóng của dịch vụ di động mà không cần xây dựng trạm phát sóng mặt đất tại mọi khu vực. Công nghệ này cũng có tiềm năng hỗ trợ thông tin liên lạc trong các tình huống mạng mặt đất bị gián đoạn, đồng thời mở ra một hướng phát triển mới trong sự kết hợp giữa viễn thông mặt đất và hạ tầng vệ tinh.

Nguồn: baotintuc.vn